Politieke logica? Of toch maar kiezen voor een goed bouwproject?
Sinds 1999 buigt stRaten-generaal zich over de besluitvorming bij grote bouwprojecten in het Antwerpse. Ontstaan als een bewonerscollectief op het Antwerpse Zuid stelde de vzw vast dat er nogal wat schort aan de manier waarop lokale bouwdossiers met grote impact op de leefkwaliteit tot stand komen. Vaak blijkt de moeizame omgang met inspraak de achilleshiel.
In nauw overleg met lokale actiegroepen volgde stRaten-generaal enkele symbooldossiers op, zoals de Leien (heraanleg) of het Kievitplein (kantoorwijk). Politieke akkoorden in besloten kring, druk van hogerhand op lokale politici, de opmaak van nepadviezen en neponderzoek, het naast zich neerleggen van wetten en regelgeving, gebrek aan onafhankelijke audits of milieueffectenrapportages: stRaten-generaal zag steeds dezelfde mechanismen opduiken. Met als gevolg: gemiste kansen voor de stadsontwikkeling én voor de democratie.
Zo ook in het dossier van de Oosterweelverbinding. In 2000 besliste de zogenaamde Staten-Generaal – een werkgroep samengeroepen door provinciegouverneur Camille Paulus – dat de Antwerpse halve ring zou worden gesloten en dat de Kennedytunnel zou worden verboden voor vrachtverkeer. In het voorjaar van 2005 werd een maquette vrijgegeven van deze Oosterweelverbinding. Paniek op het Antwerpse stadhuis over het enorme viaduct vlak naast de stadskern. Met haastig geschreven bijkomend ‘onderzoek’ kregen de Vlaamse regering en de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) een eerste keer de geest weer in de fles geduwd. Van een breed draagvlak voor het bouwproject was toen echter al geen sprake meer.
Op 6 september 2005 maakte stRaten-generaal tijdens een persconferentie brandhout van het bouwproject. Gewezen werd op alle negatieve effecten inzake stadsontwikkeling, natuurbehoud, luchtkwaliteit, geluid, mobiliteit en verkeersveiligheid. Gehekeld werd dat bouwconsortia al een volledig uitgewerkt aanbestedingsdossier hadden gekregen nog voor de eerste publieke raadpleging was georganiseerd. Zou dat openbaar onderzoek – dé toetssteen in het hele besluitvormingsproces – andermaal deel worden van een rondje schijndemocratie?
Om dit te testen en om het nefaste bouwproject alsnog positief bij te sturen diende stRaten-generaal op 19 december 2005 een uitgebreid bezwaarschrift in met twee aandachtspunten: een alternatief tracé en het open houden van de Kennedytunnel voor alle verkeer
De Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke Ordening stelde daarop dat beide punten verder bestudeerd dienden te worden. In juni 2006 bezorgde de BAM de resultaten van dit onderzoek aan de Vlaamse regering. De eindconclusie luidde: ‘alternatief is technisch niet haalbaar’. Pas tien maanden later (april 2007) kreeg stRaten-generaal het alternatievenonderzoek in handen. Het rapport bleek zowel formeel als inhoudelijk frauduleus: de BAM had het onderzoek door het eigen studiebureau laten uitvoeren (de wetgeving verbiedt dit uitdrukkelijk), het onderzoek zelf was op zijn best een lachertje en op zijn slechtst een vervalsing.
stRaten-generaal bezorgde de bevoegde minister van Leefmilieu hierover een grondig beargumenteerde nota (4 juli 2007), vroeg tekst en uitleg, en diende bij gebrek aan reactie klacht in bij de Vlaamse ombudsdienst (22 november 2007). Aan de hand van een powerpoint deed stRaten-generaal ook haar verhaal aan tal van politici. Op een enkele uitzondering na reageerden ze allen zoals de burgemeester van Antwerpen dat op 28 september 2007 deed, na een toelichting door stRaten-generaal: ‘Jullie planologische en verkeerstechnische uitleg klopt wellicht, maar is er ook een politieke logica waarop nu nog moeilijk terug te komen valt.’ Een variant hierop hoorden we na een gelijkaardig onderhoud met de Antwerpse Kamer van Koophandel drie dagen later: ‘misschien hebben jullie gelijk, maar nu is het te laat’.
stRaten-generaal vraagt zich af waarom politiek Antwerpen dit laat gebeuren? De negatieve gevolgen ervan zullen alle Antwerpenaren treffen. Is het onverschilligheid, incompetentie, of erger?
stRaten-generaal
een organisatie van Straatego vzw
472 957 6472018
Ballaarstraat 6
2018 Antwerpen
03/238.91.02
mail
